Egzekucja obowiązku udostępnienia nieruchomości w razie awarii sieci

Awarie sieci przesyłających energię elektryczną, gaz, ciepło albo inne podobne media mogą spowodować istotne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi albo dla mienia znajdującego się w ich sąsiedztwie. Są to jednocześnie zdarzenia dynamiczne, których terytorialny zasięg oddziaływania może istotnie wzrosnąć wraz z upływem czasu.

Niezwłoczne usuwanie awarii leży zatem w interesie wszystkich – zarówno właściciela sieci, jak i osób przebywających w sąsiedztwie urządzeń albo będących właścicielami nieruchomości położonych na trasie ich przebiegu. W praktyce jednak zdarzają się sytuacje, w których właściciele nieruchomości nie chcą zgodzić się na ich zajęcie, ewentualnie nie ma z nimi kontaktu.

W takim przypadku z pomocą przychodzą przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, które przewidują możliwość zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, w tym wynikającej z awarii. Takiego zezwolenia, w formie decyzji, udziela starosta albo prezydent miasta na prawach powiatu.

Sytuacje awaryjne mogą jednak mieć na tyle dynamiczny przebieg, że złożenie wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości jest niemożliwe. Przykładem może być poważna awaria rurociągu, która prowadzi do uwięzienia ludzi w samochodach i budynkach oraz podmywania obiektów budowlanych itp.

Warto podkreślić, iż właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma wówczas obowiązek jej udostępnienia w celu zapobieżenia tym okolicznościom, przy czym – co ważne – obowiązek ten wynika z mocy prawa i nie wymaga konkretyzacji poprzez wydanie decyzji administracyjnej.

W takich sytuacjach, podmiot, który zajął nieruchomość jest zobowiązany złożyć wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości. Termin na złożenie tego wniosku jest bardzo krótki – to zaledwie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości.

Uchybienie temu terminowi może skutkować wymierzeniem kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł za każdy dzień zwłoki (niezależnie od zasadności samego wniosku, czyli od zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości).

Jakie działania podjąć, jeżeli właściciel nieruchomości nie chce wpuścić pracowników przedsiębiorcy przesyłowego na nieruchomość celem dostępu do miejsca awarii?

W takim przypadku można skorzystać z egzekucji administracyjnej i to nawet pomimo braku decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości.

W celu zapewnienia przymusowego dostępu do nieruchomości, organ egzekucyjny może skorzystać ze środków egzekucyjnych w postaci odebrania nieruchomości i przymusu bezpośredniego. Teoretycznie możliwe jest również nałożenie grzywny w celu przymuszenia, jednak środek ten nie zmierza bezpośrednio do wykonania obowiązku i w sytuacji awaryjnej nie należy go stosować, jeśli możliwe jest odebranie nieruchomości.

Organ egzekucyjny może skorzystać z pomocy Policji (lub Straży Granicznej w przypadku gdy przedmiot egzekucji znajdował się się na obszarze przejścia granicznego lub w strefie nadgranicznej) albo innych służb, wymienionych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dotyczy to sytuacji, gdy organ egzekucyjny natrafił na opór, który uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie egzekucji, albo jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że na taki opór natrafi.

Pomoc organów Policji (lub Straży Granicznej) polega na umożliwieniu przeprowadzania czynności egzekucyjnych, w szczególności poprzez zapewnienie: dostępu do miejsca, w którym mają one być wykonywane, porządku w miejscu przeprowadzania egzekucji administracyjnej, osobistego bezpieczeństwa organowi egzekucyjnemu i egzekutorowi, a w razie potrzeby – na uzasadnione żądanie organu egzekucyjnego i egzekutora – niezbędnej pomocy w zastosowaniu środków egzekucji administracyjnej.

Szerzej na temat dostępu do nieruchomości w sytuacji awarii urządzeń przesyłowych oraz egzekucji obowiązku jej udostępnienia wypowie się mec. Iwo Fisz podczas Konferencji “Prowadzenie inwestycji przesyłowych”, która odbędzie się 10 i 11 czerwca w Warszawie. Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych.

Nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami

Nowy rok przywitał nas kolejnymi zmianami w przepisach, który dotyczą również przedsiębiorców przesyłowych oraz inwestycji liniowych. Dnia 1 stycznia 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw.

Zgodnie z treścią noweli, do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami został dodany przepis art. 124b ust. 2a u.g.n. umożliwiający nadanie przez starostę rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z art. 124b u.g.n. zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii urządzeń przesyłowych, a także dojazdu do tych urządzeń.

Z treści nowego przepisu jednoznacznie wynika, że rygor natychmiastowej wykonalności będzie nadawany przez organ z mocy prawa – bez potrzeby składania i uzasadniania przez przedsiębiorcę przesyłowego odrębnego wniosku o nadanie rygoru.

Ustawodawca uzasadniając powyższe zmiany wskazał, że celem projektowanej zmiany jest zapewnienie szybkości i efektywności podejmowanych prac remontowych i konserwacyjnych przy zachowaniu standardów ochrony praw jednostki. (…) Projektowany stan prawny zakłada nadanie takiej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, co pozwoli na dokonywanie niezbędnych prac remontowych czy usuwanie awarii, a jednostka będzie mogła skorzystać z przysługujących jej instytucji prawa administracyjnego, łącznie z możliwością wstrzymania wykonalności decyzji.

Warto podkreślić, iż zabezpieczeniem praw właściciela jest możliwość wstrzymania wykonalności decyzji wydanej w trybie art. 124b ust. 1 ustawy przez organ administracyjny (z urzędu lub na wniosek) lub sąd administracyjny (tylko na wniosek) na etapie wnoszenia skargi na decyzję organu drugiej instancji.

Wprowadzona zmiana ma na celu wyeliminowanie ryzyka wystąpienia sytuacji, w której przedłużające się postępowanie administracyjne wstrzymuje realizacje całej inwestycji obejmującej konserwację lub remont urządzeń przesyłowych oraz szeroko pojęte zwiększenie bezpieczeństwa sieci dystrybucyjnej.

Nowelizacja nie dotyczy natomiast decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n, co oznacza utrzymanie dotychczasowej praktyki polegającej na rozważaniu osobno w każdym przypadku realności przesłanek umożliwiających wydanie decyzji dotyczącej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i opatrzenia jej rygorem natychmiastowej wykonalności.

Wywłaszczenie z obszarem tymczasowego zajęcia nieruchomości

Dziś chciałbym poruszyć temat trudny i wysoce dyskusyjny. Chodzi o sytuację, gdy organ w decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. określa dwojakiego rodzaju zakres terytorialny ograniczenia:

  1. pierwszy ma charakter trwały i dotyczy okresu eksploatacji urządzenia,

  2. drugi ma charakter tymczasowy i dotyczy wyłącznie okresu jego budowy.

Zróżnicowanie tych obszarów wynika z faktu, że zazwyczaj wybudowanie urządzenia przesyłowego wymaga znacznie więcej terenu niż jego późniejsze utrzymywanie. Czynności eksploatacyjne mogą być nawet wykonywane tylko w wybranych punktach (np. przy słupach energetycznych), a nie wzdłuż całego przebiegu urządzenia. W okresie budowy częstokroć niezbędne jest jednak korzystanie ze znacznie większego pasa terenu celem poruszania się maszyn, odkładania urobku z wykopów czy składowania materiałów.

Przepis art. 124 u.g.n. nie wprowadza rozróżnienia terytorialnego na wywłaszczenie na okres budowy i późniejszej eksploatacji. Niewątpliwie jednak redakcyjnie oddziela się budowę lub przebudowę urządzeń (ust. 1) od czynności związanych z utrzymaniem urządzeń (ust. 6).

Praktyka organów administracji w zakresie ustalania pasów tymczasowych jest rozbieżna. Rozbieżne stanowiska prezentują też sądy (przykładowo niedawno WSA we Wrocławiu w wyroku z 9 lutego 2018 r. zasugerował, że takie rozgraniczenie jest dopuszczalne).

W mojej ocenie, takie rozróżnienie obszarów wywłaszczenia byłoby istotnie bardzo przydatne w procesie inwestycyjnym, trafnie oddając rzeczywisty zakres niezbędnego wywłaszczenia i pozwalałoby na minimalizację obciążeń dla właściciela nieruchomości, w zależności od etapu tego procesu.

Problemem jest jednak jednoznaczne wskazanie podstawy prawnej dla orzekania w ten sposób przez organ administracji. Niewątpliwie nie ma bowiem podstawy prawnej dla określenia terminu zajęcia nieruchomości na podstawie decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n., trudno zatem obronić pogląd, że taki termin można ustalić w stosunku do etapu budowy.

“Budowa i utrzymywanie urządzeń przesyłowych. Aspekty prawne i społeczne” 20-21.11.2018 r.

Mamy przyjemność zaprosić Cię na 3. edycję konferencji o urządzeniach przesyłowych pt. “Budowa i utrzymywanie urządzeń przesyłowych. Aspekty prawne i społeczne”, organizowaną przez Puls Biznesu.

Konferencja odbędzie się 20 i 21 listopada 2018 r. w Warszawie w Hotelu Sound Garden przy  ul. Żwirki i Wigury 18.

Wśród zaproszonych prelegentów są sędziowie, adwokaci i radcowie prawni, mediatorzy czy PR-owcy. Szczegóły znajdziesz na stronie internetowej konferencji.

Patronem merytorycznym wydarzenia jest kancelaria Sienkiewicz i Zamroch. Prawnicy kancelarii współtworzyli program konferencji, pomagając również w wyborze i pozyskaniu znakomitych prelegentów.

Kolejna odsłona konferencji to jak zawsze wysoki poziom merytoryczny, mnóstwo praktycznych uwag i obserwacji, szansa na spotkanie ludzi z branży i wymianę doświadczeń.

Zapraszamy!

 

Mapa do celów prawnych

Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinna określać zakres przedmiotowy i terytorialny, w jakim prawo własności doznaje ograniczeń, ponieważ stanowi nie tylko podstawą obowiązku udostępnienia nieruchomości, ale także w przypadku braku jego dobrowolnego wykonania przez właściciela – podstawę egzekucji administracyjnej (art. 124 ust. 6 u.g.n.) i wpisu w księdze wieczystej (art. 124 ust. 7 zdanie 1 u.g.n.)

Czytelnym sposobem na określenie zakresu terytorialnego jest przygotowanie przez inwestora mapy, z której organ wydający decyzję może uczynić załącznik do rozstrzygnięcia. Inwestor powinien mieć na względzie, że sporządzenie załącznika mapowego do decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie jest niezbędne, ale jeśli organ decyduje się taki załącznik wykonać, to musi on spełniać wymogi określone przepisami prawa.

Załącznik graficzny do decyzji stanowi jej integralną część i musi odpowiadać takim samym wymogom jak decyzja administracyjna. Powinien zatem zawierać stosowną adnotację opatrzoną podpisem i pieczęcią oraz wskazującą datę i numer decyzji, której integralną część ma stanowić (podkreślono to w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 1999 r., sygnatura akt IV SA 1757/98).

Wątpliwości wzbudza fakt jakiego rodzaju mapa powinna stanowić podstawę zobrazowania zakresu terytorialnego wywłaszczenia, czy wystarczająca jest mapa do celów projektowych sporządzona przez inwestora czy koniecznie musi być to mapa do celów prawnych sporządzona zgodna z wymogami zawartymi w § 75 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

W ważnym wyroku z 16 grudnia 2016 r., wydanym w sprawie I OSK 213/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dla wywłaszczenia nieruchomości nie wystarczająca będzie mapa do celów projektowych, lecz konieczne jest sporządzenie mapy do celów prawnych.

Odmienny pogląd Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wyroku z 31 maja 2017 r. w sprawie I OSK 2618/16 wskazując, że wymogi zawarte w przepisach spełnia mapa obrazująca precyzyjnie zakres ograniczenia. Przy czym nie musi ona stanowić mapy do celów prawnych, ani być sporządzona przez geodetę.

Jak widać brak w chwili obecnej jednolitego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii. Powyższe prowadzi do rozbieżności w praktyce i składania przez inwestorów równie często map do celów prawnych jak i projektowych jako spełniających wymogi zawarte w przepisie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Będąc inwestorem warto jednak rozważyć, składając wniosek o wydanie decyzji ograniczając własność, załączenie właściwej mapy, dzięki której unikniemy niepotrzebnych sporów przed sądem administracyjnym, a w konsekwencji opóźnienia w realizacji inwestycji.

1 2 3 5 Strona 1 z 5