Egzekucja obowiązku udostępnienia nieruchomości w razie awarii sieci

Awarie sieci przesyłających energię elektryczną, gaz, ciepło albo inne podobne media mogą spowodować istotne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi albo dla mienia znajdującego się w ich sąsiedztwie. Są to jednocześnie zdarzenia dynamiczne, których terytorialny zasięg oddziaływania może istotnie wzrosnąć wraz z upływem czasu.

Niezwłoczne usuwanie awarii leży zatem w interesie wszystkich – zarówno właściciela sieci, jak i osób przebywających w sąsiedztwie urządzeń albo będących właścicielami nieruchomości położonych na trasie ich przebiegu. W praktyce jednak zdarzają się sytuacje, w których właściciele nieruchomości nie chcą zgodzić się na ich zajęcie, ewentualnie nie ma z nimi kontaktu.

W takim przypadku z pomocą przychodzą przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, które przewidują możliwość zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, w tym wynikającej z awarii. Takiego zezwolenia, w formie decyzji, udziela starosta albo prezydent miasta na prawach powiatu.

Sytuacje awaryjne mogą jednak mieć na tyle dynamiczny przebieg, że złożenie wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości jest niemożliwe. Przykładem może być poważna awaria rurociągu, która prowadzi do uwięzienia ludzi w samochodach i budynkach oraz podmywania obiektów budowlanych itp.

Warto podkreślić, iż właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma wówczas obowiązek jej udostępnienia w celu zapobieżenia tym okolicznościom, przy czym – co ważne – obowiązek ten wynika z mocy prawa i nie wymaga konkretyzacji poprzez wydanie decyzji administracyjnej.

W takich sytuacjach, podmiot, który zajął nieruchomość jest zobowiązany złożyć wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości. Termin na złożenie tego wniosku jest bardzo krótki – to zaledwie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości.

Uchybienie temu terminowi może skutkować wymierzeniem kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł za każdy dzień zwłoki (niezależnie od zasadności samego wniosku, czyli od zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości).

Jakie działania podjąć, jeżeli właściciel nieruchomości nie chce wpuścić pracowników przedsiębiorcy przesyłowego na nieruchomość celem dostępu do miejsca awarii?

W takim przypadku można skorzystać z egzekucji administracyjnej i to nawet pomimo braku decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości.

W celu zapewnienia przymusowego dostępu do nieruchomości, organ egzekucyjny może skorzystać ze środków egzekucyjnych w postaci odebrania nieruchomości i przymusu bezpośredniego. Teoretycznie możliwe jest również nałożenie grzywny w celu przymuszenia, jednak środek ten nie zmierza bezpośrednio do wykonania obowiązku i w sytuacji awaryjnej nie należy go stosować, jeśli możliwe jest odebranie nieruchomości.

Organ egzekucyjny może skorzystać z pomocy Policji (lub Straży Granicznej w przypadku gdy przedmiot egzekucji znajdował się się na obszarze przejścia granicznego lub w strefie nadgranicznej) albo innych służb, wymienionych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dotyczy to sytuacji, gdy organ egzekucyjny natrafił na opór, który uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie egzekucji, albo jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że na taki opór natrafi.

Pomoc organów Policji (lub Straży Granicznej) polega na umożliwieniu przeprowadzania czynności egzekucyjnych, w szczególności poprzez zapewnienie: dostępu do miejsca, w którym mają one być wykonywane, porządku w miejscu przeprowadzania egzekucji administracyjnej, osobistego bezpieczeństwa organowi egzekucyjnemu i egzekutorowi, a w razie potrzeby – na uzasadnione żądanie organu egzekucyjnego i egzekutora – niezbędnej pomocy w zastosowaniu środków egzekucji administracyjnej.

Szerzej na temat dostępu do nieruchomości w sytuacji awarii urządzeń przesyłowych oraz egzekucji obowiązku jej udostępnienia wypowie się mec. Iwo Fisz podczas Konferencji “Prowadzenie inwestycji przesyłowych”, która odbędzie się 10 i 11 czerwca w Warszawie. Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych.

Piotr Zamroch
Podobne artykuły